Publikacje

Na stronach internetowych Ministerstwa Środowiska i Rządowego Centrum Legislacji zamieszczono projekt z dnia 27 października 2011 r. rozporządzenia Ministra Środowiska o długim tytule „w sprawie wzorów sprawozdań o odebranych odpadach komunalnych, odebranych nieczystościach ciekłych oraz realizacji zadań z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi”.

Zawartość przyszłego rozporządzenia ogranicza się do określenia zakresu przedmiotowego oraz wzorów sprawozdań.
Analizując dołączone formularze sprawozdań należy spodziewać się rychłego wzrostu chaosu w statystykach. Wszystko za sprawą definicji odpadów komunalnych, a raczej braku jej znajomości przez urzędników. Ale po kolei.

W ustawie o odpadach (art. 3 ust. 3 pkt 4) czytamy: odpady komunalne – rozumie się przez to odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych.

Warto zastanowić się jakie skutki prawne wynikają z przytoczonej definicji. Mowa oczywiście nie o interpretacji lecz jednoznacznym znaczeniu użytych słów. Pomińmy sprawę „charakteru”. Przy ocenie ludzi jest to w miarę miarodajne sformułowanie. W odniesieniu do odpadów pozostaje czysto subiektywnym odczuciem. Przypomina się szkolna udręka przy wymyślaniu, co autor miał na myśli pisząc wiersz. Na szczęście ustawodawca przewidział alternatywne określenie „lub skład”. W dodatku odpad, aby zaliczyć go do odpadów komunalnych nie musi mieć takiego samego składu, lecz wystarczy jedynie podobieństwo do odpadów powstających w gospodarstwach domowych. Ustawa nie stawia żadnego warunku ilości. Mówiąc wprost, odpadami komunalnymi – z mocy ustawy – niezależnie kto jest ich wytwórcą oraz gdzie powstają, są wszystkie odpady m. in. z papieru, tektury i tworzyw sztucznych.

Ścisłe przyjęcie definicji ustawowej zapewne spotka się z oporem urzędników. Przy systematyzowaniu odpadów rutynowo posługują się katalogiem odpadów, w którym odpady komunalne sklasyfikowano w grupie 20. Jednak taki pogląd nie znajduje potwierdzenia w prawie. Po pierwsze: katalog odpadów został wydany w postaci rozporządzenia, czyli aktu niższej rangi. Po drugie: katalog odpadów klasyfikuje odpady według źródła powstawania, a nie składu. To oznacza, że odpadami komunalnymi są zarówno tworzywa sztuczne wymienione w grupie 20 katalogu odpadów, ale także tworzywa sztuczne umieszczone np. w grupach 02, 07, 12, 15, 16, 17 i 19 tego samego katalogu. Niezależnie, czy służyły wcześniej jako opakowania, czy do innych celów. Decyduje, zgodnie z definicją w ustawie o odpadach, wyłącznie skład – podobny do odpadów powstających w gospodarstwach domowych.

Praktyka pokazuje, że znajomość przepisów prawa nie jest mocną stroną ani przedsiębiorców, ani urzędników. Po tych niezbędnych wyjaśnieniach możemy wrócić do projektu rozporządzenia.

Planowane wzory sprawozdań nie wskazują, aby miały uwzględniać odpady powstałe w wyniku działalności gospodarczej przedsiębiorców. Aczkolwiek nie jest to niemożliwe. Znacznie większym problemem jest niejednolita praktyka firm. Część z nich, odpady o składzie podobnym do powstających w gospodarstwach domowych, przekazuje jako komunalne i nie składa żadnych sprawozdań. Natomiast część wykonuje zbiorcze zestawienie danych, według art. 37 ustawy o odpadach. Jaka będzie wiarygodność statystyk? A może to wszystko specjalnie? Zwyczajnie. Jak z przysłowiowym łowieniem ryb w mętnej wodzie. Nowa armia urzędników przetworzy tysiące sprawozdań, a do statystyk wpisze się „jedynie słuszne liczby” i sukces gotowy!

Tadeusz Jawniak